| | فارسی العربیه English |
صفحه نخست
دانشگاه امام صادق علیه‌السلام<
هیئت امناء جامعه الامام الصادق (ع)
حوزه ریاست<
اداره کل روابط عمومي و بين‌المللي<
معاونت آموزشي و تحصيلات تكميلي<
دانشکده ها<
معاونت پ‍ژوهشي<
مركز زبان
معاونت دانشجويي و فرهنگي
معاونت سرمايه انساني و مديريت منابع 
اداره کل طرح و برنامه
گزينش و پذيرش دانشجو
نرم‌افزار جامع آموزش
نرم‌افزار جامع اداري و مالي
سامانه اطلاعاتي جامع دانشگاه(ساجد)<
كتابخانه، سامانه اطلاعات علمي دانشگاه(ساعد)
پرديس خواهران
  202

با حضور حجت الاسلام و المسلمین دکتر مهدوی کنی، نشست علمی “نقش اخلاق اسلامی در سبک زندگی” برگزار شد
نشست علمی “نقش اخلاق اسلامی در سبک زندگی”  پنج شنبه ۲ اسفند ۱۳۹۷ از ساعت ۹ الی ۱۲ در سالن اجتماعات مجمع عالی حکمت اسلامی برگزار شد.
 
 
ارائه کنندگان:
 
حجت الاسلام و المسلمین دکتر محمد سعید مهدوی کنی(زیدعزه)(عضو هیأت علمی دانشگاه امام صادق علیه السلام)
 
حجت الاسلام و المسلمین دکتر احمد حسین شریفی(زیدعزه)(عضو هیأت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره))
 
دبیر علمی: حجت الاسلام و المسلمین مهدی فصیحی رامندی.
 
گزارش  نشست:
 
نشست حاضر در ساعت ۹ صبح با تلاوت آیاتی از کلام الله مجید آغاز شد. در ابتدای نشست آقای دکتر مهدوی کنی به ارائه برخی مباحث مفهومی و مقدماتی در زمینه اخلاق و سبک زندگی پراختند. ایشان در سخنان خود بر این نکات تأکید کردند:
 
تقلیل گرایی در مفاهیم موجب کاهش سرمایه­های علمی می­شود و به نظر می­رسد این آسیب امروزه در زمینه اخلاق و سبک زندگی ایجاد شده است. مشاهده می­شود امروزه برخی این دو مفهوم را مترادف می ­–انند. علی رغم نزدیکی مصداقی میان این دو مفهوم تفاوتهای آشکار مفهومی میان آن دو وجود دارد.
 
اخلاق به معنای ارزشها و معیارهای عینی واقعی است و سبک زندگی انتخابهایی بر مبنای رحجان ها و سلائق شخصی را شامل می شود و بنابراین سبک زندگی به معنای مجموعه­ای از کنشهای نظام مند که ملاک تجمع آنها در قالب یک مجموعه، همان ترجیحات شخصی آنها برای کنشگر است.
 
نقطه پیوند میان اخلاق و سبک زندگی این است که هردو به نوعی محصول انتخاب و گزینش افراد هستند. رفتار اخلاقی گزینشی بر مبنای ارزشهای عینی اخلاقی است و سبک زندگی انتخابی بر مبنای ترجیح شخصی و سلیقه فردی است.
 
تفاوت فرهنگ با سبک زندگی در این است که فرهنگ ها تلاشهای کنشگران برای انطباق با نیازهای عینی عصری و مصری هستند که منجر به تغییرات در طبیعت در جهت انطباق با نیازها است. که البته در موارد فراوانی نیز قهری و الزامی است و انسان از این انطباق هیچ گریزی ندارد و ناچار است. اما سبک زندگی گزینشهایی است که انسانها کاملاً به صورت انتخابی در این تغییرات فرهنگی انجام می­دهند.
 
بنابراین اخلاق معیارهای ارزشی غایی و نهایی را برای انسان ترسیم می کند و سبک زندگی نظام ترجیحات انسان را. پس اخلاق می­توان معیارهای ارزشی گزینش و انتخاب ها در سبک زندگی را نشان دهد . به تعبیر دیگر اخلاقیات اموری ثابت و مبتنی بر اصول ثابت ارزشی عینی هستند که البته هر کسی در انتخاب مسیر در جهت سیر و حرکت برای رسیدن به آن ارزشها توانایی و قدرت انتخاب و گزینش فردی دارد. این دست گزینشها همان سبک زندگی است.
 
در ادامه نشست دکتر شریفی به ارائه مباحث خود در همین زمینه پرداختند اهم نکات ایشان نیز به این شرح است:
 
اهمیت راهبردی مفهوم سبک زندگی در جامعه امروز ما تا آنجاست که مقام معظم رهبری در بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی یکی از هفت بند مهم راهبردی را سبک زندگی دانستند. به تعبیری می­توان گفت سبک زندگی نرم افزار جامعه سازی و شکل­گیری تمدن اسلامی است. به تعبیر دیگر سبک زندگی میوه­های درختواره تمدن اسلامی است که اعتقادات ریشه و اخلاق نیز تنه این درخت است.
 
در تعریف اخلاق و سبک زندگی دو نگاه دانشی و غیر دانشی را باید از هم تفکیک کرد:
 
نگاه دانشی به اخلاق اسلامی: در این زمینه دو رویکرد می توان یافت. رویکرد اول و غالب، تعریف اخلاق به ملکات و صفات پایدار نفسانی است. اما رویکرد دوم تعریف اخلاق به اعم از صفات، رفتارهای اختیاری است. این رویکرد برای اخلاق شش کارکرد عمده قائل است: توصیف، تبیین، تعلیل، ارزش گذاری، کنترل و تغییر رفتارهای اخلاقی انسان.
 
نگاه دانشی به سبک زندگی: از این منظر سبک زندگی دانشی است با هفت کارکرد اساسی که عبارتند از همان شش کارکرد بالا به علاوه پیش بینی رفتارهای فردی.
 
نگاه غیر دانشی به اخلاق: از این منظر اخلاق در مرتکز و متفاهم عرفی به معنای تخلق به اخلاقیات و فضائل و پرهیز از رذائی نفسانی است.
 
نگاه غیر دانشی به سبک زندگی: در این نگاه سبک زندگی به مجموعه­ای نظام مند از رفتارهای درونی و بیرونی اطلاق می شود که سازمان یافته و نهادینه شده در فرد هستند.
 
براین اساس اگر اخلاق به معنای صرف صفات و ملکات نفسانی راسخ تعریف شود هیچ نقطه اشتراکی میان دو مفهوم سبک زندگی و اخلاق نخواهیم داشت اما در تلقی دوم از نگاه دانشی به اخلاق یعنی تعریف اخلاق به رفتارها و ملکات، سبک زندگی و اخلاق برهم منطبق خواهند بود و کاملاً مشترک هستند.
 
سبک زندگی از فرهنگ متمایز است زیرا فرهنگ تعاریف گوناگونی دارد و براساس معروف ترین تعریف، فرهنگ، اعم مطلق از مفهوم سبک زندگی خواهد شد. به این بیان که فرهنگها مجموعه جهان بینی، نظام ارزشی و نظام رفتاری را شامل می شوند ولی سبک زندگی به نظر می­رسد، به نظام رفتاری و جلوهای کنشی منحصر می شود.
 
دو مفهوم اخلاق و سبک زندگی در نظام مسائل و موضوعات اشتراکات دارد و اما در غایت متفاوت هستند غایت اخلاق خدایی شدن و قرب الاهی است ولی سبک زندگی ارزشی ابزاری و وسیله ای دارد برای رسیدن به غایات اصیل، همچنین تفاوتهای جدی میان روش اخلاق و سبک زندگی وجود دارد. روش اخلاق شهودی، نقلی و عقلی است و به نظر من روش تجربی در اخلاق اسلامی قابل فهم نیست اما در سبک زندگی دو روش توصیفی-تجربی و روش توصیه ای داریم.
 
علت تنوع و تکثر در سبک زندگی سطح عمق باورهای افراد است. برخی افراد باورهایی عمیق دارند و برخی باورهای سطحی تر، براین اساس سبک زندگی که بروز و تجلی این باورها در پروتو این تفاوتهاست، متفاوت و متکثر خواهد بود. بنابراین سبک زندگی از آن رو که تک عاملی نیست با تغییر عناصر زیربنایی اش در افراد گوناگون متکثر خواهد بود، متفاوت و متکثر است.
 
اما مدل تأثیر اخلاق بر سبک زندگی افراد را می­توان این گونه ترسیم کرد. براساس تبیینی که عمدتاً عرفای اسلامی از انسان دارند، انسان موجود سه لایه­ای است: لایه قلب، لایه نفس و لایه رفتار. هر حقیقت و ارزش اخلاقی به شکل باوری عمیق در لایه قلب انسان به عنوان ایمان قلبی ایجاد می شود که همان عقد القلب است. مانند پیوند عمیق انسان با یک حقیقت دینی مانند حیا از خدای متعال که در قلب حاصل می شود. این حیا در مرحله نفسانی تبدیل به حیا وعفت درونی می شود و در مرحله سوم در قالب رفتارهای عفیفانه عینیت می یابد که همان لایه سبک زندگی فرد باشد. پس سبک زندگی عفیفانه عینیت یافته حیای نفسانی و حیا از حضور خدای متعال است.
 
از منظر فلسفه عمل نیز اخلاق نقش عمده در کنشهای فردی در سبک زندگی دارد. اخلاق در مبادی یک رفتار فردی که از تصور و تصدیق به فائده آغاز شده و تا شوق موکد و اراده یک فعل کشیده می شود نقش تأثیرگذاری دارد.
 
در پایان بسیار مهم است که به نمونه هایی از سبک زندگی که تحت تأثیر عمیق باورها و اخلاقیات است اشاره شود. امروزه معماری، موسیقی و ورزشها که نمودهای عینی سبک زندگی است به شدت تحت تأثیر باورهاست. معماری ناب اسلامی که بر محور توحید شکل گرفته نشان از تأثیر عمیق باورها و اخلاقیات در سبک زندگی دارد. همچنین شکل و قالب ورزشها نیز نشان دهنده باورهای اخلاقی هستند و حاوی پیامهای خاصی می باشند. مثلاً ورزش اصیل باستانی، شکل دایره­ای زمین، حرکات گردشی و چرخشی در آن، گود بودن زمین نسبت به دیگران، عدد ۱۱۰ که برای برخی از حرکات در نظر گرفته می شود و این قبیل امور همه و همه حاکی از پیامهای اعتقادی و اخلاقی­ای نظیر توحید، تواضع و خضوع نسبت به پیش کسوتان به ویژه امیر مؤمنان علی (ع) است. این خصوصیات در مقایسه با برخی ورزشها نظیر فوتبال که از عدد بازیکنان گرفته تا شکل زمین، ابعاد آن و اعداد وارقام مورد تأکید درآن همه حاکی از آن است که این ورزش هیچ نسبتی با ارزشهای اصیل و ناب اسلامی ندارد. بلکه شاید تناسب آن با عرفان کابالیستی یهود بیشتر از معنویت ناب اسلامی باشد. البته پیداست که قصد از اشاره به این نکات به هیچ وجه منع و تردید در انجام این ورزشها نیست. ورزش ها فارغ از شکل شکلشان مورد احترام هستند اما نکته آن است که ما چقدر عمیق تر و موشکافاته تر به پدیده های پر طرفدار پیرامونی خود می نگریم.


دریافت نسخه pdf | دریافت نسخه ورد

تاریخ درج : ۱۳۹۷/۱۲/۰۴
زمان درج : ۱۴:۱۱
دفعات کلیک شده: 204
 

ايران_تهران_دانشگاه امام صادق عليه‌السلام- ص پ 159-14655 - کدپستي: 1465943681 - تلفن 88094001 - دورنگار 88093484

پست الكترونيکي: isu @ isu.ac.ir - نشاني‌الكترونيكي: http://www.isu.ac.ir