|
|
||
|
سياست گزاري ملي در بستر جهاني واقعيت اين است كه بدون ملاحظه چند الگوي ملي در برخورد با اينترنت نميتوان از سياستگزاري مبتني بر فهم جهاني سخن گفت لذا معرفي اجمالي چند نمونه كه با سه رويكردتحول گرا ، ثبات گراو اعتدال گرا تناسب بيشتري دارند ضروري است. الگوي آمريكايي اينترنت در امريكا نه به عنوان تهديدامنيتي بلكه به عنوان بزرگترين فرصت ملي تلقي مي شود. كاخ سفيد در پنجم ژانويه 2000 بيانيه اي را تحت عنوان استراتژي امنيت ملي در قرن جديد منتشر كرد. در اين بيانيه ضمن بر شمردن منافع حياتي آمريكا، از اينترنت به عنوان مهم ترين ابزار ديپلماسي مردمي Public diplomacy نام برده شده است. "پيشرفت جهاني تكنولوژيهاي آزاد و اطلاع رساني چون اينترنت توانايي شهر وندان وموسسات را براي تاثير گذاري بر سياستهاي دولتها تا حد غير قابل تصوري بالا برده است ديپلماسي مردمي يعني تلاش براي انتقال اطلاعات و پيامهايمان به مردم جهان يكي ازابعاد مهم استراتژي امنيت ملي ما است . برنامه ريزي ما بايد به گونه اي باشد كه توانايي ما را براي اطلاع رساني و تاثير گذاري بر ملل كشورهاي ديگر در جهت منافع امريكا تقويت كند و گفتگوي ميان شهر وندان و موسسات امريكايي را با نظائرشان در ديگر كشورهاي توسعه ببخشد".توسعه اينترنت در داخل و استفاده از آن براي تاثير گذاري بر ديگران بخشي مهمي ازسياستهاي استراتژيك آمريكا است ((us Depts. State: 2000 از طرف ديگر مراقبت الكترونيك بر حجم ، جهت و محتواي ارتباطات مخابراتي وماهواره اي در قالب اطلاعات سيگنال (SIGINT)امنيت اطلاعات(INFOSEC) بخش مهمي از وظايف اژانس امنيت ملي(NSA) را تشكيل مي دهد.( WWW.NSA.gov ). افزايش جرائم كامپيوتري در آمريكا از جمله حمله به سايتهاي Amazon Cnn ,Yahoo, رييس اف بي آي را وا داشت تا در فوريه سال 2000 از كنگره بخواهد 37 ميليون دلار به بودجه 100 ميليون دلاري وزارت دادگستري براي مبارزه با جرائم كامپيوتري بيفزايدو كلينتون درهمان ماه درخواست يك بودجه 9 ميليون دلاري براي تاسيس مركز امنيت ملي ، مشاركت شركتهاي اينترنتي و تجارت الكترونيك عليه حمله كنندگان به سايتهاي كامپيوتري را به گنگره ارائه شد. (WWW.Cnn.com: 2000,feb,16) الگوي اسراييلي ا سرائيل در فاصله سال 1994 تا 2000 تبديل به يك غول صنعت اينترنت شده است؛ در سطح داخلي اتخاذ سياستهاي كلاني از قبيل
و در سطح جهاني
بخشي از سياستهاي اينترنتي اعلام شده اسراييل است.( wang1997) الگوي چيني چين رسما اعلام كرده است به دنبال برقراري توازن ميان جريان آزاد اطلاعات و صيانت فرهنگ و ارزشهاي اجتماعي خود مي باشد. پيتر ييپ معاون شركت دولتي اينترنت چين گفته است : ما علاقه اي به قمار، پورنوگرافي و موارد حساسيت برانگيز سياسي نداريم اما حتي بامحتواي فيلتر شده اينترنت را تنها و مهم ترين نيرويي مي دانيم كه درهاي چين را بر روي دنيامي گشايد و راه تغييرات اقتصادي را هموار مي كند. در اجراي اين استراتژي چين اقدامات زير را انجام داده است .
الگوي كشورهاي عربي حاشيه خليج فارس تقريبا در تمام كشورهاي حاشيه خليج فارس كنترل قوي دولتي بر محتوا و توزيع اطلاعات وجود دارد. اين كنترلها به علل مذهبي ، سياسي و فشارهاي داخلي صورت مي گيرد. روش اصلي كنترل اطلاعات الكترونيك در اين كشورها انحصار مخابرات در شركتهاي دولتي است . يكي ازپيامدهاي اصلي اين كنترل دولتي تاخير در رسيدن اينترنت و كندي در همه گير شدن آن در اين كشورها است . در كشورهاي عربي منطقه خليج فارس دولت و بخش دانشگاهي عامل گسترش اينترنت نبوده اند در عوض تجازت آزاد و بازرگانان خارجي مقيم بيشترين مشتاقان و كاربران اينترنت را تشكيل مي دهند، در واقع هيچ شخص ، سازمان و تجارت مدرني نمي تواند بدون اتكاءبه وب و اينترنت در رقابت جهاني براي دسترس به منابع طبيعي و اقتصادي خليج فارس به بقاءخود ادامه دهد. اقتصاد وابسته و ادغام منطقه در اقتصاد جهاني اتصال به اينترنت را گريز ناپذيري كند. بازار مصرف اينترنت در كشورهاي عربي خليج فاس اساس تجاري است . كشورهاي خليج فارس از نظر سياستگذاري در مورد اينترنت روي يك طيف قرار دارند كه يك طرف آن عراق و طرف ديگر آن يمن و قطر است . عراق تاكنون رسم به اينترنت متصل نشده است و مودمهاي شخصي را ممنوع كرده است از طرف ديگر يمن و قطر با حذف هر گونه كنترلي بر روي اينترنت و سرمايه گذاري براي گسترش زير ساختها به منافع اينترنت بيشتر از خطرات آن بها داده اند. كويت با برخورداري از سيستم مخابراتي كاملا پيشرفته در 1994 ارائه خدمات عمومي اينترنت را آغاز كرد. وزارت مخابرات كويت امتياز ISP به ابتدا به گلف نت و سپس به يك كمپاني ديگر واگذار كرد. گلف نت از طريق ماهواره به Sprint آمريكا متصل است . دانشجويان كويتي بدون هيچ گونه هزينه به اينترنت دسترسي دارند. عمان به واسطه جبران عقب ماندگي نسبي از ديگر كشورهاي خليج فارس ، بازسازي سيستم مخابراتي را در اولويتهاي خود قرار داده است در چارچوب يك طراحي ملي براي زيرساختها و خدمات مخابراتي GTO سازمان عمومي مخابرات طرحي را براي سال 2000 ارائه كرد كه در آن امكان دسترسي به هر اطلاعي در هر زماني در هر كجا و به هر شكل ارائه براي دولت و بخش خصوصي پيش بيني شده اند. GTO در سال 1995 يك مناقصه بين المللي را براي ISPاعلام كرد. در اين مناقصه Sprint آمريكا برگزيده شد و علاوه بر ايجاد سايت ، اداره آن را به مدت 5 سال تعهد كرد. دسترسي عمومي به اينترنت از دسامبر 1996 فراهم شد و كاربري تجاري آن به سرعت توسعه يافت . قطر مدرنترين شبكه مخابراتي منطقه را ايجاد كرده است و انحصار مخابرات دولتي توسطQ-tel اعمال مي شود كه تنها ISP كشور را دارا مي باشد ولي بررسيهايي به منظور خصوصي سازي - ولي به صورت غير رقابتي - در حال انجام است ، دولت در كنار اينترنت يك سيستم اطلاعاتي ژئوفيزيكي را با اهداف توسعه بخشي عمومي و خصوصي به سرعت توسعه داده است ولي آموزش عالي و دانشگاه بهره چنداني از آن نبرده اند. قطر تنها كشور حاشيه خليج فارس است كه خود را منطقه فارغ از سانسور اطلاعات معرفي كرده و هيچگونه كنترلي بر محتواي اينترنت اعمال نمي كند. تنها حساسيت دولت مسئله پورنوگرافي است كه با استفاده از فايروال تاحدي كنترل مي شود. امارات متحده عربي از سال 1995 ارزان قيمت ترين و نظارت شده ترين خدمات اينترنت منطقه را ارائه مي كند و بيشترين نسبت كامپيوتر متصل به اينترنت نسبت به جمعيت را دارامي باشد. دولت بخش تجاري و دانشگاهها همه پشتيبان اينترنت هستند و از آن به خوبي بهره برداري مي كنند. وزارت مخابرات با راه اندازي چند پراكسي سرور گران قيمت تمام تبادلات داده ها را فيلتر كرده و كنترل مي كند. در عين حال امارات شاهد بيشترين مباحثات افكار عمومي درباره خطرات استفاده از اينترنت بوده است . عربستان سعودي بزرگ ترين و محافظه كارترين كشور منطقه است و خاندان حاكم برسعودي نسبت به موارد غير اخلاقي و فعاليتهاي تبعيديان خارج نشين بسيار حساس هستند هنوزاينترنت در سعودي توسعه چنداني پيدا نكرده است و دسترسي عمومي در اينترنت همگاني نشده است . اما برخي از بخشهاي دولتي ، پزشكي و دانشگاهي از طريق يك اتصال ماهواره اي به امريكا از خدمات اينترنت استفاده مي كنند. سعودي گران ترين طرح مطالعاتي در مورد كاربردها واستلزامات اينترنت را به مدت 2 سال پي گيري كرد و در نتيجه روش مديريت كاملا متمركز براي ورود اينترنت به كشور و كنترل كل ورودي توسط يك فايروال ملي براي جلوگيري از دسترسي به محتواي نامناسب - از نظر دولت - پذيرفته شد.((burkhart1998 اينترنت و امنيت فرهنگي در ايران در بحبوحه جنگ نگرشها، اين واقعيت را نبايد از نظر دور داشت كه در حال حاضراينترنت در ايران نقش بسيار مهمي از لحاظ امنيت فرهنگي ايفا مي كند، از نظر علمي افزايش توانايي دسترسي دانشجويان ، اساتيد و محققان ايراني به منابع الكترونيك و تماسهاي علمي بادانشمندان ديگر كشورها كاملا مرهون اينترنت دانشگاهي است . از نظر افزايش توان كسب آگاهيهاي سياسي و اجتماعي و دريافت آراء مختلف و امكان گفتگو و ابراز خود براي همگان نمي توان نقش اينترنت را انكار كرد. امروزه سايتهاي مختلف ايراني با تشكيل گروههاي مباحثاتي بسيار جدي در مورد مسائل جهاني و ملي عرصه وسيعي را براي آگاهي جويي و اعلام نظرهاي تخصصي و عمومي فراهم كرده اند.(sick1997)) پي گيري نظر سنجي هاي اينترنتي در مورد انتخابات مجلس ششم ، انتخاب رئيس مجلس فايده يا ضرر ارتباط با آمريكا، مهم ترين شخصيت قرن اخيرايران و... نشان مي دهد كه اينترنت براي ايرانيان امكانات كاملا مساعدي براي ابراز آزادانه عقايد،و مشاركت سياسي و فرهنگي فراهم آورده است . حتي برخي احزاب و داوطلبان نمايندگي از جمله آقاي دكتر حداد عادل براي تبليغات انتخاباتي خود از اينترنت استفاده كردند. به اين ترتيب مي توان نقش مهمي براي اينترنت در گسترش آزاديها و مشاركت سياسي و دمكراسي فرهنگي قايل شد. معيارهاي امنيت فرهنگي در سياستگذاري براي تحليل فرآيند سياستگذاري در مورد اينترنت در ايران ، پاسخ به سوالاتي در موردآزادي بيان ، كنترل جريان اطلاعات ، قوانين مربوط و در يك بيان تئوري هنجاري حاكم بررسانه هاي جديد ضروري است. اين سوالات به 5 حيطه اصلي قابل تحليل است ()
با توجه به تحقيق محسنيان راد، تئوري هنجاري حاكم بر رسانه هاي مرسوم در ايران درسال 1376، آميزه اي از تئوري مسووليت اجتماعي ، توسعه بخش و ايدئولوژيك بوده است .)44(تغييرات سياسي سال 76 به بعد نقش تئوري مسووليت اجتماعي را تقويت كرده است ولي درمورد اينترنت وضع متفاوت است و حاكميت تئوري آزادي گرا بر دسترسي و انتشار از طريق اينترنت كاملا ملموس است تا اواخر نيمه اول سال 1380 دولت هيچگونه نظارت و دخالت محسوسي در مورد آن نداشته است.زيرا:
مشكلات فعلي سياستگذاري در امنيت فرهنگي و اينترنت در جريان سياستگذاري براي اينترنت در كشور ما موانع جدي وجود دارد. اين موانع را مي توان به شرح زير مرتب كرد: فقدان استراتژي فرهنگي كلان در مورد صنايع فرهنگي جديد فقدان سياست ملي مخابراتي روشن نبودن اولويت بندي در مورد گسترش تلفن ثابت ، همراه و مخابرات داده ها روشن نبودن ميزان ظرفيت دولت در پذيرش مشاركت بخش خصوصي در وارد كردن و توزيع اينترنت. فقدان سياست روشن گمركي در مورد مجاز يا ممنوع بودن واردات تجهيزات دريافت وارسال ماهواره اي براي خدمات اينترنت وجود رقابت تخريبي ميان ارگانهاي عمومي متولي اينترنت در كشور از جمله فيزيك نظري ، شركت مخابرات و صدا و سيمافقدان سياست ملي اطلاع رساني: عليرغم تشكيل شوراي عالي اطلاع رساني اين شورا به سياستگزاري تفصيلي واعلام شده اي در زمينه اطلاع رساني دست نيافته است. وجود مدعيان و متوليان متعدد در مديريت ملي اطلاع رساني و عدم تفكيك وظايف آنها موجب كندي و بلكه عقب ماندگي جدي ايران در توليد و سازماندهي اطلاعات الكترونيك شده است . امروز به علت عدم ساماندهي اطلاعات علمي كشور دسترسي به كتابخانه كنگره امريكا بسيار ساده تر و مقيدتر از دسترسي به كتابخانه هاي ملي،مجلس و دانشگاه تهران است. فقدان سياستهاي نظارتي و امنيتي هم اكنون معلوم نيست مسوول حفاظت ازداده هاي موجود در سامانه هاي نظامي ، امنيتي و اقتصادي كشور كيست ؟ چه سازماني مسوول جلوگيري ، پيش گيري و پي گيري حملات الكترونيكي و نقض امنيت سامانه هاي ملي است ؟ معلوم نيست چه سازماني متولي سياستگذاري و تعيين موارد ممنوعه در تبادل داده ها است ؟ معلوم نيست كدام سازمان مسوول نظارت بر كيفيت فرهنگي و محتواي سايتهاي توليد شده وقابل دسترس در كشور است ؟
|
||
يادواره شهداي دانشگاه - مركز بهداشت - زندگي دانشجويي نشريات - نمودار سازماني |
||
|
دانشگاه امام صادق عليه السلام |
||