 |
||
|
بررسيهاو راهبردهايي براي جمهوري اسلامي ايران صفحه مركز مطالعات فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق(ع) ----------------------------------------------------- Internet and cultural-political security: Analyses and Strategies for the Islamic Republic of Iran Hosamoddin Ashna Center for the study of culture and communication Imam Sadiq University Tehran-Iran
ABSTRACT · The last revolution of the 20th century in Iran was the first political revolution based on combination of new information and communication technologies with traditional cultural networks...· Now after two decades of Islamic republic, new ICT is challenging Iranian security and communication policy makers.· Developing high-tech communication infrastructures and progressing global data communication facilities have apposed new problems in the field of political and cultural aspects of Iranian national security.· Through expanding the notion of cultural security rather than traditional national security concept and discussing differences between two main view points of national /or cultural security, article expresses consistency and progressive strategic approaches toward internet and their impacts on long term cultural identity of Iranian nation.· Offering some critical comments about the content and context of making the national communication policy process and its outcomes then a few strategic notes form the last part of the article.مقدمه شايد آنگاه كه يك پژوهشگر آفريقايي در كنفرانس باشگاه رم تحت عنوان "جهان در آستانه قرن بيست ويكم" گفتار خود در باره ""عصرنوين فرهنگ و ارتباطات ""را با اين جملات به پايان برد كسي سخنان او را چندان جدي نگرفت ؛ او معتقد بود: ""دوران كنوني تمام مي شود و عصر تازه اي آغاز مي گردد. تاكنون در هيچ زماني بشر براي بقا تا اين حد به قدرت انطباق و تخيل نياز نداشته است. عصر جديد فرهنگ و ارتباطات ,در مرحله نخست عصري است كه انسان بايد در آن شجاعت خود را متحول كند.""(پچي155:1370) اماسرعت تغييرات ارتباطي و فرهنگي در پايان قرن گذشته وسالهاي آغازين سده جديد , اهميت سه مفهوم كليدي قدرت تخيل ,قدرت انطباق وشجاعت تحول را براي تداوم حيات دولتها,فرهنگهاي ملي وحتي -در سطحي انتزاعي تر- تمدنها بخوبي نشان داده است.حكومتها و حاكماني كه توانايي آينده نگري,ارايه هويت فرهنگي مناسب در عرصه جهاني و شجاعت ترك پاسخهاي كهنه به پرسشهاي نو را نداشتند با جهل مركب ، ملتشان را به جاي دروازه هاي تمدن بزرگ به آستانه انقلاب سوق دادند و لا جرم خود به حاشيه تاريخ رانده شدند. انقلاب اسلامي پاسخ خلاق ,متناسب وشجاعانه مردم ايران به الزامات تمدني وتاريخي خودبود . آخرين انقلاب قرن بيستم , اولين انقلاب سياسي بودكه براساس درك و تدبير عميق رهبري ونواوريهاي درون زا, باتركيبي بي بديل از ارتباطات ماهواره اي (تلفن بين المللي), رسانه هاي كوچك(نوار كاست – فتوكپي-اعلاميه)و ارتباطات سنتي(راهپيمايي-منبر-ديوار نويسي)، شبكه عظيم ارتباطات جمعي دولتي ازجمله سازمان راديو و تلويزيون را در هم شكست و پيامهاي سنت گرايانه اسلامي و انقلابي را- بسيار موثرتر از آنچه شرام و لرنر در مورد تاثير تجددگرايانه رسانه ها مي پنداشتند(شرام1356وlerner1956) وبسيارسريعتر و عميقتراز آنچه راجرز و شوميكر در موردچگونگي گسترش نوآوريها يافته بودند(راجرزوشوميكر1369)-تا عمق روستاهاي فاقد جاده و برق،پادگانهاي ارتش آمريكا محور ودانشگاههاي غرب بنياد منتقل كرد ودر يك كلام انقلاب ارتباطات را به خدمت ارتباطات انقلاب درآورد.(tehranian1998, mohammadi1996, مولانا1371 ،آشنا1377) پيروزي ناگهاني وغيرمنتظره انقلاب ، فقدان زودهنگام نظريه پردازان و ساختار سازان جمهوري اسلامي،هجوم ستيزنده رسانه هاي غربي ،ندرت وغربت فزاينده آفرينشگران وآفرينشهاي بومي ،كاهش چشمگير سرمايه گزاريهاي آينده نگرانه در زيرساختهاي ارتباطي و رسانه اي در اثر جنگ ديرپاي تحميلي و مهمتر از همه بروز شكاف فرهنگي ميان نسلهاوعدم انتقال ارزشها، از يك طرف موجبات نااميدي رهبران ازامكان رقابت و احساس حقارت نسبت به فراورده هاي ارتباطي وكالاهاي فرهنگي غربيان، وتقديس تمركز گرايي دولتي در عرصه فرهنگ و ارتباطات را از طرف ديگر فراهم آورد،درنتيجه نوآوري هاي رسانه اي اوليه جاي خود را به محافظه كاري، اصالت نظارت و هراس انديشي از رسانه هاي نظارت ناپذيرو تسلط نظريه هنجاري رسانه هاي شبه اقتدار گرا برذهن و زبان نخبگان و مسولان حكومتي داد. ممنوعيت درازپاي ويديو،بازيهاي رايانه اي ،لوحهاي فشرده و تجهيزات دريافت از ماهواره ،سياستهاي محدود كننده مطبوعات،اعمال نظارت پيش از انتشار در مورد كتاب ،سياست هدايت ونظارت همه جانبه برتاترو صنعت سينماوانحصار حكومتي سازمان صداوسيمارا در اين چارچوب مي توان تحليل كرد (محمدي1379 ،آشنا1377 ،محسنيان1376 و 1377 ) آخرين موج فناوري اطلاعاتي و ارتباطي در حالي به ايران رسيد كه عليرغم پايان جنگ و وجود توانايي ملي براي غلبه برمحدوديتهاي اقتصادي ، سياسي و تكنولوژيك، آمادگي كافي براي سياستگزاري متناسب با سير تحولات جهاني آن وجود نداشته است؛ اكنون پس از گذشت دو دهه از پيروزي انقلاب اسلامي و استقرار جمهوري اسلامي در ايران اين مسئله استراتژيك بطور جدي در مقابل سياستگزاران ارتباطي ، امنيتي وفرهنگي كشور مطرح است كه :
متاسفانه تا كنون حتي در سطوح كلان سياست گزاري پاسخهاي سريع و سطحي متعددي از جانب سياستمداران ،نظاميان و مهندسان برا ي اين پرسشها ارايه شده است(مجمع تشخيص مصلحت نظام1380 )اما باتوجه به ماهيت فرهنگي و ارتباطي اينترنت شايسته است آن دسته از پژوهشگران فرهنگ و ارتباطات كه متعهد به حفظ و شكوفايي نظام و آرمانهاي جمهوري اسلامي ايران هستند پيشتاز شناخت و ارايه راهبردهاي ملي در مورد اينترنت باشند. در اين راه پرداختن به امور زير گريز ناپذير است:
مقاله حاضر كوششي ابتدايي در اين راه است. اينترنت : ويژگيها و تاثيرات جهاني اينترنت را مي توان از محصولات دوران جنگ سرد و حاصل هراس وزارت دفاع آمريكا ازخطرات جنگ هسته اي دانست . آرپانت سلف اينترنت يك شبكه آزمايشي بود كه به عنوان يك پروژه ملي از طرف آژانس پروژه هاي تحقيقاتي پيشرفته وابسته به وزارت دفاع آمريكا از سال 1971 آغاز بكار كرد. و طي دهه 70 به يك پروژه فراگير ملي و تا حدودي بين المللي تبديل شد درسال 1986 موسسه ملي علوم آمريكا، NSFNET را براي ارائه ارتباطات شبكه اي به مراكزتحقيقاتي بيشتر و گسترش شبكه بين المللي تاسيس نمود. در سال 1987 شبكه اينترنت مشتمل بر ده هزاركاربر بود و در سال 1989 اين تعداد به صد هزار رسيد. در سال 1990 آرپانت به زندگي خود خاتمه داد ولي اينترنت به رشد خود ادامه داد تا جاييكه در دهه نود هر ساله تعداد كامپيوترهاي موجوددر شبكه اينترنت دو برابر شده است. از سال 1997 با تجاري شدن اينترنت خدمات آن بشدت تنوع و افزايش يافت وهزينه هاي دسترسي به آن بشدت كاهش يافت . در واقع در آمريكا هردو ثانيه يك host به اينترنت اضافه مي شود. از ميان سرويسهاي متعدد اينترنت ، سرويس وب با شبكه جهان گستر بخاطر توان گرافيكي بالا و ارائه خدمات متون مرتبط رشد چشمگيري داشته است (ITU1999.) تقريبا هر سه ماه يكبار توسعه وب دو برابر مي شود.(www.mit.edu/.../web-growth-summary) اما اين رشد روز افزون بطور كاملا نابرابر توزيع شده است . در حالي كه آمريكا و كانادا63%، اروپا 4/22% و استرليا، ژاپن و نيوزلند 4/6% از كامپيوترهاي متصل به اينترنت را در اختياردارند. بقيه كشورهاي آسيايي و آفريقايي تنها 9/5% از اين كامپيوترها را در خود جاي داده اند(ITU1999.(بررسي ويژگيهاي كاربران اينترنت نشان مي دهد كه تحصيلات و ثروت دو عامل مهم درميزان استفاده است . كاربران اينترنت بيشتر از طبقه متوسط بالا، جوان ، تحصيلكرده ، مرد وشهرنشين هستند.(ucla2000.) 83% كاربران اينترنت در آمريكا 6% اروپا 3% در اقيانوسيه و 8% در بقيه قاره هاي دنيا قراردارند.( (www.iranonline.com نگاهي به وضعيت و موقعيت زبانهاي مختلف در اينترنت ميزان سلطه زبانهاي غربي رانشان مي دهد. در ميان كساني كه از اينترنت استفاده مي كنند و حدود 288 ميليون نفر برآورد مي شوند 3/51% به انگليسي سخن مي گويند و عرب زبانان كمتر از 1% استفاده كنندگان را تشكيل مي دهند.((www.glreach.com اينترنت جهان جديدي خلق كرده است .خوشبينان مي گويند در اين جهان جديد كه آنرا جامعه اطلاعاتي ناميده اند آزاديهاي فكري ، تحقيقاتي ، آموزشي ، تفريحي ، شغلي رو به رشد خواهد بود و تجارت الكترونيك ، خدمات بهداشتي و پزشكي راه دور و خدمات تلفن بين المللي از طريق اينترنت جاي اشكال سنتي را خواهد گرفت اما منتقدان ايترنت را بيشتر در تركيبهاي اضافي و بعنوان مضاف به مناطق جغرافيايي ،سياسي و اقتصادي بكار ميبرند ؛ با اين وصف مانند ديگر پديده هاي وارداتي از جهان صنعتي ميتوان از اينترنت اغنيا و فقرا ،اينترنت آمريكايي ، اروپايي ،آفريقايي و در سطوح ملي مثلا اينترنت ايراني سخن گفت؛ مطالعه تاثير پذيري متقابل اينترنت و فرهنگهاي مختلف ازآخرين پروژه هاي كلان دانشگاه UCLAدر آمريكا است .(www.ccp.ucla.edu)در تحليل مسايل مرتبط با اينترنت در كشورهاي در حال توسعه عليرغم برخي مشابهت هاي ظاهري بايد تفاوتهاي ساختاري و عميق آنهارا با كشورهاي صنعتي در نظر گرفت.
|
||
يادواره شهداي دانشگاه - مركز بهداشت - زندگي دانشجويي نشريات - نمودار سازماني |
||
|
دانشگاه امام صادق عليه السلام |
||
